ZBC Tangthu

By Rev. Khoi Lam Thang

ZBC pianma thu.


1899 in Carsonte Zogam hong tung a, 1953 kum in ZBC piang hi. 1948 kum a piang HBA, FBA, leh TBA kigawm ZBC kici ahi hi. Hih bangin Association thum a pian ma

in Zogam bup a om Baptist Pawlpi khempeuh “All Chin-Hills Baptist Association” kici hi. 1919-1938 ciang Cope topa vaihawm “Tedim Kam Thu kizakna lai” zong “Chin Hills News” kici hi.

1940 kiim India gam sanggamte in zong “Mizo” a kicih hun pawl a kipan in “Chin” sangin “Zo” tawh kiminlawh ding ngaihsutna hong laang hi. Rev ST Hau Go US pan

hong ciah ciangin Zogam pawlpite dinmun sangmangte in hong puahphat nop hun tawh kituak a, HBA, FBA lah TBA teng kipawlna khat neih ding hong gel uh hi. Tua

vaihawmna a tangtun na dingin ZBC hong piang hi. Mi pawlkhatte in Sia Hau Go makaih ahih manin “Zomi” min a pua hi ci in mawhsak uh hi. Hih hun lai pek a kipan in min thu bek hi lo a, sum thu leh a dangdang ah zong khat le khat kigimneihna kinopmawhna khaici kipanpan khin hi.

Cope 98 Celebration (Paper and presentation)

Cope 98 Celebration

Bathel Assembly of God

Myoma, Tedim

A Hun : October 31- November 2, 2008 (Fri- Sunday)

Thu Bulphuh: “Pasian aw, Na’ Nasepna Adingin Hong Siahsuah In” (Joel. 2:16-17)


Cope topa’ Thu Tomlahna

A hoihzaw gam zuan a zin

Upa N Chinsum

“A hoihzaw gam zuan a zin, Gamdai nisatna ka pai;

Pa, Na khut in honlen in, Honpii honhuai zel in.”

- Ira D Sankey.

A hoihzaw gam, Vangam zuana zin lam I pailai in I biak Pasian in A khut hat-a honglen in hong tonpih a… Delhi Zomi Christian Fellowship (DZCF) in kum 25 mel mu ahita. Thupi mahmah maw. Hun nuam hun haksa-a hong taisan/ ensan ngeilou I biak Pasian minthangta hen! Ama’n Delhi Zomite hichiang hong tunpih lai in, DZCF’ hun paisa, tuhun leh mailam hun ngaihsut louh theihlouh thu ahi. Tua’man in tawm kikum dih ni.

Zawng in a ma taw kheng mulo in, a lawmte a ko sak:

Tual Khan Suan ( Suanpi)

Azatna: : Ei vai sangin midang te vai ah buai zaw in, midang te hoihna leh hoih lohna, thu leh la khempeuh a gen kawikawi te ko na in kizang hi.

A kicing leh gen bang lo mi omlo hi, (No one is perfect) ci’n mikang te’n thu gen khat a neih bangun, leitung ah nuntakna nei mihing, gan hing te a kipan nuntakna neilo nate zong a mau muntek ah thanemna leh kicin lohna nei tek hi. Inn i lam ding ciang a kizang singkung lopa leh ( tu hun teh) leisek ( cement) te a kipan a zattheih lian ding ( ready) a om hi lo a, a kisapna banga i bawl khit ciang bek a kizang thei a hihi. Mikhat in na khatpeuh, thu leh la khatpeuh a hoih pen hi ci’n a muh zong a kisapna mun khat na om veve hi.

Suahtakna, tanh kikimna leh Pinlong

Tual Khan Suan (Suanpi)

Mihingte i piancil a kipan in tanh kikimna leh suahtakna ki bang neiciat i hihna pen sang in i zui ut kei zongin thuman a hihi. Mimal khat ciat lungsim tawng sungah zong eima sep ut na khempeuh suakta tak a septheihna om hi, cih leh tua nasep theihna dingin kikimtak in kong kihong ciat hi, cih pen i theihloh kal in i sansa thu leh i zat det thu a hihi. Tua pianken suahtakna pen mihing a piang khia khempeuh in a kikim tek in nei ciat a, mi khatpeuh in thagum hatna leh sum leh pai hauhna hang in hong suksiatsak leh hong khaktansak ciangin thu manlo gamtatna in kisang hi. Mihing te in a honhon leh a pawlpawl a tenna pan in mun leh mualte gawm in gamkhat lam khia uhhi. Tua bangin mihon ten khopna, gamkhat lam khiatna pan in ukna a pia ding mi kisam a, tua mihonte lakpan (or) gamkhat sung pan thatang hat pen in ukpi sem pah hi. (Nidang lai in Zomi te sungah khua thak satna ah makai pa in hausa sem a, tua khua sungah siah leh tang kaii hi.) Thagum hatman in ukpi sem ahihman in gamsung kivai hawmna ding zong thukhunpi cih omnawn tuan lo a, ukpi te kam pan a pusuak thu mal in thukhun leh dan (Law and Order) hipah hi. Ukpi te in “that a cih leh thah, nungta a cih leh nuntak” hun hi a, meigong tagah a kipan ukpite deihloh gammi mi peuhmah “hanmual” ah kipuak pah hun ahihi. Tua bang ukpite vaihawmna nuai ah mihingte pianken suahtakna te kibullot mang a gam mite i gam sungah “sila” suah hun ahihi.Ukpi te’n a mau thuneihna (power) pen Pasian piak bang in deihkaih uh a, Pasian in mite tung a vaihawm ding ngiat in a sehsa a piang bangin kikoih uhhi.Mihingte thumuhna khangto semsem a, a gilo ukpi te pen Pasian sehsa hilo hi, cih a kitel sem sem ciangin gitlohna pen langdo in nialkalh theihna ding lampi zong khia uhhi. Thukhat pan in gen leng, a gilo kumpi te suankhia in mipite deihna siksan a kibawl thukhunpi tawh kituak a gam vaihawm ding cih gamleivai telsui mipil (political scientists) te ngimna khangto semsem hi.

Democracy or Constitution: Koi masa zaw ding?

Tual Khan Suan

I mimal nuntakna sung hita leh, mite tawh kipawlna sungah hita leh, gamsung thu ah hita leh khatvei vei buaina/thubuai ( problems/conflicts) tawh kipelh theilo i hih bangin tua buainate pen koi pan suutin bangci vensak ding cih i theih loh zah dong dingin kikai-awk thubuai (complicated issues) tawh kiphu kha thei hi. Tua a kikai-awk thubuai i phut khak ciangin a piang thute leh a piangsak thute khentel lo pi’n i vensak sawm leh buaina pen thuk tektek zaw hi. A piang thute leh a piangsak thute i theih khit ciang bek in sep masak ding leh sep nunung ding zong i thei pan hi.

Kawlgam sungah minam tanh kikimna leh Zomi

By Tual Khan Suan
Thu masa:

Kawlgam pen gam neuno khat a hih hangin minam tuamtuam tampi a ten khopna gam (multi-nations state) a hihi. 2005 kum UNO i ciaptehna zui in Kawlgam ah mimal 50.7 Millions om a, tua sung pan in seh thum suah seh nih kim pen (33.8 Millions) Kawlmi hi a, tua sungah Chin (or) Zomi minam mimal vekpi pen 1.5 Millions om in kiciamteh hi. Zomite pen minam tawm (minority) a hih hangin taang kampau (language), taang tangthu (history), taang lai (literature/script), taang ngeina (common culture), zia leh tong, neek zon’na le a honpi-a teen’ khopna a tuam in nei uh a, leitung bup in minam khat neih dingin a ciapteh uh a om sa minam khatpeuh tawh zia leh tong kibanglo uhhi.Tua minam hihnate kepcing theihna ding lampi om kei leh a kim leh paam a teng minam liante in deep in Zomite minam hihna bei mang ding hi. Tua a hih manin minam neute hamphatna (minority rights) thu masa sungah,“ Minam neute tenna gam ah gamleivai (politics) leh nisim nuntakna ah kilemna a omna dingin a maute minam hihna, biakna leh kampaute kemcing in sang khan ding hi’’ci’n kigelh hi.